Epilepsi Hastalarında Sosyal Dışlanma, Damgalanma ve Yaşam Kalitesi
Epilepsi Hastalığının Tanımı
Epilepsi, tekrarlayan nöbetlere sahip, aşırı hassas nöron grubunun istemsiz anormal boşalımlarından kaynaklanan ani ve geçici, duyusal, motor ve otonomik bir olay ile meydana gelen kronik, bulaşıcı olmayan ve nöbetlerle seyreden bir sinir sistemi hastalığıdır.
Epilepsi Tanısı Alan Bireylerde Psikososyal Sorunlar
Epilepsi tanısı konulmuş hastalar depresyon, bireyselliği yitirme, sosyal izolasyon, nöbetlerin sonucu olarak yaşanan yoğun anksiyete, toplum tarafından dışlanma ve ayrımcılığa maruz kalma, kronik hastalığa uyum sağlamada güçlük ve hastalıkla baş edememe gibi sorunlarla karşılaşabilmektedir.
Epilepsi nörolojik bir hastalık olmasının yanı sıra psikososyal sorunları da meydana getirmektedir ve bu kronik rahatsızlığın sosyal açıdan getirileri klinik getirilerine göre daha olumsuzdur.
Epilepsi ve Sosyal İzolasyon
Epilepsi tanısı almış bireyler, epilepsi tanısı almamış bireylere kıyasla kendilerini daha değersiz, daha az güvenilir ve olgun, daha başarısız ve uyumsuz görmektedir. Epilepsi tanısı almış bireyler sosyal izolasyon yaşama potansiyeli taşımaktadır. Sosyal izolasyon toplum içerisinde nöbet geçirmekten korkma, iş bulma ve işini devam ettirmede yaşanabilecek sorunlar, ebeveynlerin aşırı korumacı tavrı nedeniyle sosyal etkileşim fırsatlarında azalma ve toplum tarafından damgalanma gibi birçok faktörün sonucu olabilmektedir.
Epilepside Damgalanma
Damgalanma, bir kişinin veya grubun ruhsal bozukluk, ırk, engel durumu gibi özellikleri nedeniyle kusurlu, itibarsız görülerek olumsuz değerlendirilmesidir. Epilepside dayatılan damgalanma, epilepsi tanısı almış bireylere toplum tarafından uygulanan ayrımcılığı ifade ederken, hissedilen damgalama, epilepsi tanısı almış bireyin epileptik olmakla ilişkili duyduğu utancı ve dayatılan damgalanmaya uğrama korkusunu ifade etmektedir.
Damgalama, epilepsi tanısı almış bireylerin yaşamlarını etkileyen olumsuz psikososyal sonuçlara yol açan ve epilepsi hastalarında görülen en yaygın tıbbi durumdur.
Epilepsi Hastalarında Yaşam Kalitesini Etkileyen Faktörler
Tekrarlayan nöbetler epilepsi hastalarının eğitimini, iş hayatını, araç kullanmasını, aile ve sosyal ilişkiler kurmalarını ve geliştirmelerini engellemektedir. Toplum içinde geçirilen nöbetler toplumun önyargılarına ve bireylerin sosyal alanda damgalanmasına neden olabilmektedir. Bu sebeple toplumun epilepsi tanısı almış bireylere bakışını ve tutumlarını değiştirmek, epilepsili bireylerin topluma tam olarak katılımını sağlayarak toplum içindeki konumlarını ve işlevselliklerini düzeltebilmektedir. Toplumsal damgalanmanın içselleştirilmesi sonucu gelişen “kendini damgalama”nın azaltılmasında; toplumun epilepsi hastalığı hakkında doğru bir şekilde bilgilendirilmesi, epilepsi tanısı almış bireylerin nöbetlerini azaltmaya yönelik tedaviyi devam ettirmesi, nöbet kontrolünün sağlanması ve nöbet anında danışma ve destek sağlayacak kişilere ihtiyaç vardır.
Tedavi Uyumu, Sosyal Destek ve İş Birliği
Yetişkin epilepsi hastalarının bilgi düzeyleri, epilepsi hastalığını algılamaları ve tedaviye uyumlarını etkileyen faktörler değerlendirilerek epilepsi tanısı almış bireyi ve ailelerinin ihtiyaçlarını planlanmalıdır. Bu, epilepsi tanısı almış bireylerin psikososyal sorunlarını ele almak ve yaşam kalitelerini iyileştirmek için hastalar, aileler, sağlık uzmanları ve sosyal hizmet uzmanları arasında iş birliğini gerektirmektedir.